Texas State kêu gọi sinh viên đi bầu — và vì sao du học sinh tuyệt đối không được đăng ký cử tri

Texas State đang chạy chiến dịch Bobcats Vote: kiểm tra xem đã đăng ký cử tri chưa, lên kế hoạch đi bầu, nhớ mang giấy tờ tuỳ thân có ảnh. Kỳ bầu cử tháng 11 có hẳn một điểm bỏ phiếu đặt ngay trong LBJ Student Center giữa khuôn viên San Marcos.

Chúng tôi vẫn đăng bài này, vì một phần người đọc trang này là sinh viên gốc Việt mang quốc tịch Mỹ, và với họ mọi thông tin phía trên đều dùng được. Nhưng phần dài nhất của bài dành cho ranh giới pháp lý, vì đó mới là thứ có thể làm hỏng cả một kế hoạch mười năm.

Ai được bỏ phiếu ở Mỹ

Điều kiện đầu tiên bang Texas đặt ra cho người muốn đăng ký cử tri chỉ có một dòng: "You are a United States citizen" — bạn là công dân Hoa Kỳ. Không có ngoại lệ cho người đóng thuế, người sống lâu năm, hay người có thẻ xanh.

Nguy hiểm không nằm ở lá phiếu. Nằm ở tờ đơn.

Đây là chỗ hầu hết bài viết tiếng Việt về chủ đề này nói thiếu. Có ba hậu quả tách bạch, và cái nặng nhất xảy ra trước cả khi bạn bước vào phòng phiếu.

Ngoài ra, luật bang Texas xử riêng: theo Điều 13.007 Bộ luật Bầu cử Texas, cố ý khai sai trên đơn đăng ký cử tri là tội tiểu hình hạng A (Class A misdemeanor), nặng hơn nếu có yếu tố nhận tiền.

Và chuyện này không trôi qua theo thời gian. Mẫu đơn nhập tịch N-400 hỏi thẳng: đã từng đăng ký cử tri hoặc đã từng bỏ phiếu trong bất kỳ kỳ bầu cử liên bang, bang hay địa phương nào ở Mỹ chưa. Một chữ ký lúc mười chín tuổi quay lại đúng vào lúc bạn nộp hồ sơ nhập tịch mười năm sau.

Bốn chỗ người ta vấp thật

Gần như không ai cố tình đi bỏ phiếu trái luật. Người ta vấp ở những chỗ trông vô hại.

Ở quầy làm bằng lái xe

Luật liên bang buộc các bang phải mời đăng ký cử tri ngay tại nơi cấp bằng lái — người Mỹ gọi là "motor voter". Vậy nên khi bạn đi làm bằng lái Texas hoặc thẻ căn cước bang, rất có thể sẽ có một ô hỏi bạn có muốn đăng ký cử tri không. Câu trả lời luôn là không.

Đây cũng không phải chỗ trông cậy vào việc "chắc không ai kiểm tra". Sở Giao thông Texas đòi giấy tờ chứng minh cư trú hợp pháp khi cấp bằng lái, và từ khi Luật SB 1 năm 2021 có hiệu lực, sở này gửi dữ liệu hằng tháng cho Bộ Ngoại vụ bang về những người đã nộp giấy tờ cho thấy họ không phải công dân Mỹ. Hai hệ thống có đối chiếu với nhau.

Ở bàn đăng ký giữa khuôn viên

Mùa này trên khuôn viên có nhiều bàn đăng ký cử tri, thường do sinh viên tình nguyện trực. Ai đó sẽ đưa bạn tờ đơn và cây bút với thái độ rất thân thiện. Chỉ cần nói "mình không phải công dân Mỹ" là xong — không có gì bất lịch sự trong câu đó, và người trực bàn nghe câu này mỗi ngày.

Khi bạn cùng phòng nói "ai chả làm thế"

Không phải ai cũng làm thế, và có kiểm tra. Rủi ro ở đây lệch hẳn về một phía: cái được là một lá phiếu, cái mất là tình trạng cư trú và khả năng định cư.

Trên các trang đăng ký trực tuyến

Nhiều tổ chức phi lợi nhuận chạy chiến dịch đăng ký cử tri online, giao diện gọn nhẹ, điền hai phút là xong. Vẫn là cùng một tờ đơn với cùng một dòng xác nhận quốc tịch.

Vậy bạn được làm gì

Bài này không nhằm nói rằng bạn là người ngoài cuộc. Ranh giới nằm đúng ở một chỗ — lá phiếu trong bầu cử công quyền — chứ không trải rộng ra mọi thứ.

• Bầu cử Hội sinh viên thì bạn được bỏ phiếu. Quy định của Student Government Texas State viết rõ: mọi sinh viên đang ghi danh bất kỳ số tín chỉ nào, ở cơ sở San Marcos hay Round Rock, đều được bỏ phiếu. Không có điều kiện quốc tịch. Bầu cử tổ chức mỗi mùa xuân, bỏ phiếu qua Bobcat Organization Hub.
• Nghe, đọc và hiểu hệ thống chính trị Mỹ là một phần của việc đi học ở Mỹ. Các buổi toạ đàm, diễn đàn, môn học về chính trị Mỹ đều mở cho sinh viên quốc tế.
• Tham gia hội nhóm sinh viên — hội sinh viên quốc tế, các câu lạc bộ học thuật, tổ chức thiện nguyện — là nơi bạn có tiếng nói thật sự trong bốn năm đó.

Còn các hoạt động vận động chính trị hay biểu tình thì là một câu hỏi pháp lý riêng, phụ thuộc vào tình trạng visa và hoàn cảnh cụ thể. Đó không phải chỗ để đọc lời khuyên trên một trang web; hỏi văn phòng sinh viên quốc tế của trường và luật sư di trú.

Nếu bạn mang quốc tịch Mỹ

Phần này mới là chiến dịch của trường, nguyên bản. Sinh viên gốc Việt có quốc tịch Mỹ, hay sinh viên song tịch đang học ở San Marcos, dùng được trọn vẹn.

Giấy tờ tuỳ thân có ảnh được Texas chấp nhận: bằng lái Texas, thẻ căn cước bang, thẻ election ID, giấy phép mang súng ngắn Texas, thẻ quân nhân Mỹ có ảnh, giấy chứng nhận quốc tịch Mỹ có ảnh, hộ chiếu Mỹ.

Bỏ phiếu qua bưu điện ở Texas chỉ dành cho một số trường hợp: vắng mặt khỏi hạt trong suốt kỳ bỏ phiếu sớm và ngày bầu cử, từ 65 tuổi trở lên, dự sinh trong vòng ba tuần trước hoặc sau ngày bầu cử, đau ốm hoặc khuyết tật, hoặc đang bị giam nhưng vẫn đủ điều kiện bầu cử.

Nếu bạn đã trót đăng ký hoặc đã bỏ phiếu

Nói thẳng luôn phần của chúng tôi: chúng tôi là văn phòng tư vấn du học, không phải văn phòng luật. Bài này nêu điều luật và chỉ đường, chứ không phải tư vấn di trú cho trường hợp cụ thể của ai. Nguyên tắc chung nên nhớ khi du học: đừng nhận tư vấn di trú từ một công ty du học — kể cả chúng tôi.

Và một điều nữa cho rõ ràng: bài này chỉ nói về điều kiện pháp lý để được bỏ phiếu. Bầu cho ai là chuyện riêng của mỗi công dân, không phải việc của chúng tôi.

Đọc thêm về tình trạng visa và những gì đi kèm: visa du học F-1, đời sống sinh viên ở San Marcos, hoặc liên hệ với chúng tôi.

Nguồn: Bobcats Vote, Student Involvement and Engagement, Texas State University (mốc thời gian, điểm bỏ phiếu, danh sách giấy tờ, điều kiện bầu qua bưu điện) · Important Election Dates, Bộ Ngoại vụ bang Texas (hạn chót) · Eligibility for Registration, VoteTexas.gov (điều kiện quốc tịch) · 18 U.S.C. § 611, 8 U.S.C. § 1227(a)(6) và 8 U.S.C. § 1182(a)(6)(C)(ii), (i) (bản luật liên bang) · Student Government Election Information, Texas State University (điều kiện bỏ phiếu bầu Hội sinh viên).