Nhà nhân học Texas State Kate Spradley nhận "Genius Grant" MacArthur 2026 cho công việc nhận dạng người mất ở biên giới

TS. Kate Spradley, giáo sư nhân học tại Trung tâm Nhân học Pháp y (FACTS) của Texas State, là một trong 20 người được Quỹ John D. và Catherine T. MacArthur trao học bổng năm 2026 — giải thưởng mà báo chí Mỹ quen gọi là "Genius Grant".

Công việc được vinh danh

Bà được chọn vì vai trò sáng lập và điều hành Operation Identification (OpID) — một sáng kiến nhân đạo xác định danh tính và hồi hương hài cốt chưa được nhận dạng tìm thấy dọc hoặc gần biên giới bang Texas, thông qua tiếp cận cộng đồng, phân tích khoa học, và hợp tác với cơ quan chính phủ lẫn tổ chức phi chính phủ.

Theo trường, từ năm 2012, số người tìm cách vào Mỹ qua địa hình khắc nghiệt ở biên giới Texas tăng lên, kéo theo số người thiệt mạng tăng vọt — trong khi các hạt vùng biên thiếu nguồn lực để điều tra đúng cách. Nhiều người chưa được nhận dạng bị chôn cất mà không được điều tra hay lấy mẫu ADN.

OpID ra đời để làm việc đó: hợp tác với chính quyền hạt và chủ đất để khai quật, phân tích, xác định danh tính và đưa người mất về với gia đình.

Phần khoa học ít người để ý

Chi tiết đáng chú ý nhất về mặt chuyên môn: trước đây, phần lớn bộ dữ liệu tham chiếu dùng để phân tích hài cốt dựa trên người gốc châu Âu và châu Phi. Bà Spradley đã xây một trong những bộ dữ liệu tham chiếu và tiêu chí phân loại đầu tiên dành riêng cho hài cốt người gốc Mỹ Latinh.

Nhờ đó, nhóm xác định giới tính và vùng gốc của hài cốt chính xác hơn — và biết nên tìm thân nhân ở quốc gia nào, trong cơ sở dữ liệu người mất tích nào. Nhóm cũng được Cục Điều tra Liên bang (FBI) đào tạo kỹ thuật thu dấu vân tay từ thi thể đã phân huỷ.

Với Liên minh Pháp y Biên giới (Forensic Border Coalition), bà và các đối tác đã cùng FBI tạo ra cơ sở dữ liệu ADN nhân đạo xuyên biên giới đầu tiên: gia đình đang tìm người thân có thể gửi mẫu ADN để đối chiếu với hài cốt được tìm thấy.

Tiền thưởng trao cho người, không cho trường

Học bổng MacArthur trao trực tiếp cho cá nhân, và người nhận được dùng 800.000 USD theo bất kỳ cách nào họ muốn. Không có đề cương phải nộp, không có báo cáo phải viết. Đó là điểm khiến giải này khác với mọi khoản tài trợ nghiên cứu chúng tôi đã viết trên trang này.

Và bà Spradley nói thẳng một điều mà thông cáo hiếm khi giữ lại:

Với người quan tâm nhân học pháp y

Trường cho biết bà Spradley đang đào tạo sinh viên trên toàn bộ công cụ của nhân học pháp y, và cả kỹ năng xây liên minh với các bên trong nước lẫn quốc tế. FACTS là trung tâm nơi bà làm việc.

Nói thật về ngành này: nó đòi hỏi làm việc với hài cốt người, thường trong điều kiện thực địa nặng nhọc và với những câu chuyện mất mát rất nặng. Nó không dành cho tất cả mọi người — và những người làm được nó tốt, như bài này cho thấy, làm được những việc mà không ai khác làm.

Xem thêm: nghiên cứu tại Texas State · danh sách ngành học.

Nguồn: TXST anthropologist Kate Spradley named MacArthur Foundation ‘Genius Grant’ recipient for 2026, news.txst.edu, 29/9/2026 (toàn bộ thông tin, số liệu và trích dẫn). Ảnh chân dung trong bài gốc thuộc bản quyền Quỹ MacArthur nên không đăng lại; ảnh bìa là ảnh khuôn viên Texas State.